Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Քպ վերնախավի նախարարները ամսական ստանում են մոտ ութ հազար ԱՄՆ դոլար որպես աշխատավարձ և պարգևավճար։
Եկեք փաստացի, ֆինանսատնտեսական և սոցիալական տեսանկյունից վերլուծենք միլիոնատեր քպ-ականների թեման։
1. Եկամուտների և կուտակումների թվաբանությունը
Եթե դիտարկենք աշխատավարձային և պարգևավճարային հաշվարկը.
* Ամսական եկամուտ: ~3,5 մլն ՀՀ դրամ (մոտ $9,000 ԱՄՆ դոլար)։
* Տարեկան եկամուտ: ~$100,000 – $110,000 ԱՄՆ դոլար։
* 8 տարվա կտրվածքով (2018–2026 թթ.): Մեկ անձի համախառն եկամուտը կարող է կազմել $800,000 – $900,000 ԱՄՆ դոլար։
Եթե հաշվի առնենք նաև ընտանիքի մյուս աշխատող անդամների եկամուտները կամ այլ աղբյուրներ, ապա զուտ եկամտային տեսանկյունից 8 տարվա ընթացքում ընտանեկան բյուջեն իսկապես մոտենում կամ գերազանցում է 1 միլիոն դոլարի շեմը։
Հանրային ընկալման մեջ տարեկան $100,000 եկամուտ ունեցող պաշտոնյան արդեն իսկ դասվում է երկրի ամենաբարձր վարձատրվող 1%-ի շարքին։
2. «Սյուրռեալիզմը» և քաղաքական պարադոքսը։ սյուրռեալիստական երանգը ծագում է երկու հիմնական հակասություններից.
* Գաղափարական խզում. 2018 թ. հեղափոխության հիմնական լոզունգներն ու պատումները կառուցված էին սոցիալական արդարության, աղքատության հաղթահարման և «ժողովրդային/հասարակ» լինելու վրա։ Երբ սոցիալական հավասարություն քարոզող գործիչները կարճ ժամանակահատվածում անցնում են բարձր եկամտային խավի շարքերը, առաջանում է «էլիտաների վերարտադրության» կամ «նոր էլիտայի ձևավորման» դասական ֆենոմենը։
Հանրային հատվածի վարձատրության փաստարկը. Բարձր վարձատրության կողմնակիցները սովորաբար պնդում են, որ բարձր պաշտոնյաները պետք է ստանան մրցունակ աշխատավարձ՝ կաշառակերության ռիսկերը նվազեցնելու և մասնավոր հատվածից լավագույն կադրերին գրավելու համար։ Սակայն, երբ դա տեղի է ունենում ընդհանուր ցածր կենսամակարդակի ֆոնին, հանրային ընկալման մեջ դա ընկալվում է որպես արտոնություն և ինքնահարստացում։
3. Եկամտային անդունդը. Պաշտոնյաներ vs Թոշակառուներ
Հայաստանի տնտեսական իրականության մեջ հարաբերակցությունն ունի հետևյալ պատկերը.
Միջին ծերության կենսաթոշակ | ~36,000 – 50,000 դրամ/ամիս
Բարձրաստիճան պաշտոնյայի եկամուտ | ~3,500,000 դրամ/ամիս
Եկամտային հարաբերակցություն (Խզում) մոտ 70 – 90 անգամ
Զարգացած տնտեսություններում կենսաթոշակի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների աշխատավարձերի տարբերությունը սովորաբար չի գերազանցում 10–15 անգամը։ 70–90 անգամյա խզումը վկայում է խորը սոցիալական բևեռացման մասին։
4. Ընտրական վարքագիծը և «սոցիալական պատնեշը»
Ձեր նշած ընտրական մեխանիզմը՝ սոցիալապես խոցելի խավերի ընտրական վարքագծի վրա ազդելը, քաղաքագիտության մեջ հայտնի է որպես կլիենտելիզմ կամ վարչական/ֆինանսական ռեսուրսի կիրառում։
Ծայրահեղ աղքատության կամ ցածր եկամուտների պայմաններում գտնվող քաղաքացիների համար կարճաժամկետ նյութական աջակցությունը կամ փոքր դրամական խրախուսումը հաճախ գերակայում է երկարաժամկետ տնտեսական բարեփոխումների պահանջին, ինչն էլ ստեղծում է քաղաքական փակ շղթա։
Ամփոփում
«Միլիոնատեր հեղափոխականներ» եզրույթը դիպուկ կերպով արտացոլում է այն քաղաքական իդեալիզմի և տնտեսական պրագմատիզմի բախումը, որը տեղի է ունենում հետհեղափոխական համակարգերում։ Երբ քաղաքական էլիտայի կենսամակարդակը կտրուկ անջատվում է հասարակության միջին կենսամակարդակից, սոցիալական արդարության մասին թեզերը կորցնում են իրենց առաջնային համոզչությունը»։
