Հետվճարի համակարգն ունի մի շարք խորքային, համակարգային թերություններ․ Հրայր Կամենդատյան

8 Օգոստոսի, 2026

Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ «Հետվճարի (cashback) համակարգը ֆիքսված, արժանապատիվ թոշակի փոխարեն ունի մի շարք խորքային, համակարգային թերություններ, որոնք քննադատության են արժանի թե՛ սոցիալական արդարության, թե՛ տնտեսագիտական տրամաբանության և թե՛ պետական կառավարման արդյունավետության տեսանկյունից։

1. Սոցիալական անարդարություն և «աղքատից դեպի հարուստ» վերաբաշխում
* Հարուստ թոշակառուն ստանում է ավելի շատ. Հետվճարի չափը անմիջականորեն կախված է ծախսած գումարի ծավալից։ Այն թոշակառուն, ով ունի խնայողություններ կամ հարազատների աջակցություն և ամսական աննախդրամիկ ծախսում է, օրինակ, 100,000 դրամ, ստանում է առավելագույն հետվճարը։ Իսկ ծայրահեղ աղքատ թոշակառուն, ում եկամուտը միայն նվազագույն թոշակն է, չի կարողանում անհրաժեշտ ծավալի աննկանխիկ շրջանառություն ապահովել և ստանում է չնչին հետվճար։

* Կախվածություն ծախսելու սովորույթներից. Պետությունը թոշակառուին «ստիպում է» ծախսել գումարը, որպեսզի նա ստանա իրեն հասանելիք սոցիալական աջակցությունը։

2. Տնտեսական անտրամաբանություն և վարչարարական ավելորդություն
* Եթե ՀԴՄ-ն և ֆիսկալ վերահսկողությունը կան, հետվճարի խրախուսումն ավելորդ է. Հետվճարի համակարգի սկզբնական նպատակը ստվերային տնտեսության կրճատումն ու անանխիկ շրջանառության խթանումն էր։ Եթե պետությունն արդեն իսկ ներդրել է պարտադիր անկանխիկ առևտրի, ՀԴՄ կտրոնների և ֆիսկալ QR կոդերի խիստ վերահսկողություն, ապա թոշակառուին «սպառողական պաշտոնյա» սարքելն ու նրանով ստվերը կրճատելն այլևս տնտեսագիտական հիմնավորում չունի։* Բանկային համակարգի միջնորդավճարներ. Համակարգի սպասարկումը պահանջում է բանկային տրանզակցիոն ծախսեր, ծրագրային ապահովում և վարչարարություն, որոնք կլանում են պետական բյուջեից կամ բանկերից հոսող ռեսուրսները՝ փոխանակ դրանք ուղղակիորեն թոշակառուին փոխանցելու։

3. Տարիքային և ենթակառուցվածքային խտրականություն
* Թվային անհավասարություն. Բազմաթիվ տարեցներ, հատկապես բարձր տարիքային խմբերում, տեխնիկապես անկարող են կամ դժվարանում են օգտվել անկանխիիկ վճարային միջոցներից, բանկային հավելվածներից կամ հսկել հետվճարի մուտքերը։* Մարզային խտրականություն. Գյուղական համայնքներում և փոքր բնակավայրերում անկանխիկ առևտրի ենթակառուցվածքները (POS-տերմինալներ) հաճախ բացակայում են կամ թերի են աշխատում։ Արդյունքում՝ մարզաբնակ թոշակառուն զրկվում է այդ հավելումից՝ ոչ իր մեղքով։

4. Պետության պատասխանատվության փոխանցում
* Պետության պարտավորությունն է ապահովել ֆիքսված, արժանապատիվ թոշակ. Թոշակը սոցիալական երաշխիք է, ոչ թե «քեշբեքային բոնուսային ծրագիր»։ Փոխանակ պետությունը բարձրացնի բազային թոշակը՝ ապահովելով կանխատեսելի և ֆիքսված եկամուտ, նա սոցիալական ապահովության խնդիրը պայմանավորում է թոշակառուի առօրյա առևտրային վարքագծով։
Ֆիքսված և բարձր թոշակը երաշխավորում է հավասարություն, կանխատեսելիություն և արժանապատիվ ծերություն, մինչդեռ հետվճարի համակարգն այս պայմաններում վերածվում է անարդյունավետ և խտրական մեխանիզմի»։

Նմանատիպ նյութեր

Արմավիրի մարզից 3 հոգի սուր կտրnղ-ծակnղ առարկայից ստացած հարվածներից տեղափոխվել են հիվանդանոց

Արմավիրի մարզից 3 հոգի սուր կտրnղ-ծակnղ առարկայից ստացած հարվածներից տեղափոխվել են հիվանդանոց

Երեկ՝ նոյեմբերի 16-ին, արտակարգ դեպք է տեղի ունեցել Արմավիրի մարզում։ Ժամը 07։20-ի սահմաններում ՀՀ ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչության Արմավիրի մարզային վարչությունում օպերատիվ տեղեկություններ են ստացվել, որ «Վաղարշապատ»...

Իրանը հայտարարել է Հայաստանում նավթավերամշակման գործարանի կառուցմանը մասնակցելու պատրաստակամության մասին

Իրանը հայտարարել է Հայաստանում նավթավերամշակման գործարանի կառուցմանը մասնակցելու պատրաստակամության մասին

  Իրանի նավթի նախարարի պաշտոնակատար Համիդ Բովարդը հայտարարել է, որ Թեհրանը պատրաստ է մասնակցել Հայաստանում էներգետիկ խոշոր ծրագրերի իրականացմանը։ Մասնավորապես, Իրանը պատրաստ է օգտագործել իր տեխնիկական և ինժեներական հնարավորությունները Հայաստանում նավթավերամշակման...

Քոչարյանին կալանավորելուց հետո սկսվեց ազգային արժեքների կազմաքանդումը․ Անուշ Առաքելյան

Քոչարյանին կալանավորելուց հետո սկսվեց ազգային արժեքների կազմաքանդումը․ Անուշ Առաքելյան

«Հայաստան» դաշինքի անդամ Անուշ Առաքելյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է․ Երեկ մասնակցում էի Հայաստան խմբակցության կողմից կազմակերպված ԱԺ լսումներին։ Լուռ հետևում էի ելույթները։ Խոսվեց քաղբանտարկյալների, հետապնդումների ու հալածանքների մասին։ Այո, 2018 թվականից...

Ռուբինյանի խոսքը բացահայտում է նրա վերաբերմունքը սեփական արժանապատվության հանդեպ. Տեր Մանուկ քահանա

Ռուբինյանի խոսքը բացահայտում է նրա վերաբերմունքը սեփական արժանապատվության հանդեպ. Տեր Մանուկ քահանա

Տեր Մանուկ քահանա Զեյնալյանը գրել է․ «Անդրադառնալով Ազգային Ժողովի նախագահի փողոցային խոսույթին… Ռուբինյա՛ն, քաղաքական բանավեճը փողոցային արտահայտություններով մի՛ փոխարինեք։ Ձեր պաշտոնը Ձեզ պարտավորեցնում է բարձրացնել խոսքի մակարդակը, ոչ թե իջեցնել այն։ Ամենայն Հայոց...

Նոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է

Նոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է

Նոյեմբերի 16-ին՝ ժամը 20։10-ի դրությամբ, Նոյեմբերյանի և Բերդի տարածաշրջանների ավտոճանապարհներին մառախուղ է, տեսանելիությունը՝ 50-80 մետր։ Հայտնում են Ճանապարհային դեպարտամենտից։ Միջպետական և հանրապետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց...