Երևանի օդի և շրջակա միջավայրի աղտոտվածությունը վերջին տարիներին հասել է մտահոգիչ մակարդակի. Հրայր Կամենդատյան

23 Սեպտեմբերի, 2026

Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Երևանի օդի և շրջակա միջավայրի աղտոտվածությունը վերջին տարիներին հասել է մտահոգիչ մակարդակի՝ դառնալով մայրաքաղաքի ամենալուրջ էկոլոգիական և առողջապահական մարտահրավերներից մեկը:

1. Աղտոտվածության հիմնական աղբյուրները
Շինարարության ծավալները և փոշին. Քաղաքում ընթացող լայնամասշտաբ շինարարությունները հաճախ իրականացվում են առանց փոշեճնշման պատշաճ նորմերի (քամուց պաշտպանող ցանցեր, ջրում, հողային աշխատանքների կանոնակարգում): Սա PM2.5 և PM10 պինդ մասնիկների առաջացման գլխավոր աղբյուրն է:
Տրանսպորտային ծանրաբեռնվածությունը. Ավտոմեքենաների քանակի կտրուկ աճը, հին տրանսպորտային միջոցների շահագործումը (առանց կատալիզատորների կամ անսարք արտանետման համակարգերով) և խցանումները հանգեցնում են ազոտի օքսիդների (NO_x) և ածխածնի օքսիդի (CO) մեծ արտանետումների:
Կանաչ տարածքների սղությունը. Կանաչ գոտիների, զբոսայգիների և քաղաքը պաշտպանող անտառաշերտերի (օրինակ՝ Նորքի զանգվածի կանաչ գոտու) կրճատումը թուլացրել է քաղաքի «բնական ֆիլտրման» համակարգը:

Աշխարհագրական դիրքը. Երևանը գտնվում է կոտլետանման գոգավորությունում, ինչը հատկապես աշնանն ու ձմռանը նպաստում է օդային մասաների տեղկայմանը (ինվերսիա)՝ թույլ չտալով արտանետումներին ցրվել:
Աղբավայրերը և թափոնների կառավարումը. Նուբարաշենի աղբավայրում պարբերաբար բռնկվող հրդեհներն ու աղբի տեսակավորման բացակայությունը լրացուցիչ թունավոր նյութեր են արտանետում մթնոլորտ:

2. Լուծման համալիր ուղիները
Երևանի օդի որակի բարելավումը պահանջում է ինչպես վարչարարական ու օրենսդրական, այնպես էլ քաղաքաշինական և ենթակառուցվածքային լուծումներ.
Ա. Շինարարական նորմերի խստացում
Պարտադիր չափորոշիչներ. Շինհրապարակներում ջրային փոշեճնշման համակարգերի, բրեզենտե ծածկոցների և անվադողերի լվացման կետերի պարտադիր կիրառում:
Խիստ վերահսկողություն. Կանոնները խախտող շինարարական ընկերությունների նկատմամբ շոշափելի ֆինանսական պատժամիջոցների սահմանում:
Բ. Տրանսպորտային համակարգի բարեփոխում
Հանրային տրանսպորտի զարգացում. Էլեկտրական տրանսպորտի (տրոլեյբուսներ, էլեկտրոբուսներ) և մետրոպոլիտենի ցանցի ընդլայնում՝ անհատական մեքենաներից կախվածությունը նվազեցնելու համար:
Տեխնիկական վերահսկողություն. Ավտոմեքենաների արտանետումների իրական (ոչ ձևական) տեխզննման համակարգի ներդրում:
Էլեկտրամոբիլների խրախուսում. Էլեկտրական շարժիչով տրանսպորտային միջոցների համար լիցքավորման ենթակառուցվածքների զարգացում և արտոնությունների պահպանում:
Գ. Կանաչապատում և բնապահպանական գոտիներ
Բուֆերային անտառաշերտեր. Քաղաքամերձ հատվածներում և բլուրների վրա (Նորք, Երաբլուր, Հաղթանակի պարկի հարակից տարածքներ) անտառպաշտպան գոտիների վերականգնում:

Ֆունկցիոնալ կանաչապատում. Սովորական ծառատունկի փոխարեն՝ փոշին և աղմուկը արդյունավետ կլանող, տեղական կլիմային դիմակայուն ծառատեսակների տնկում:
Դ. Թափոնների կառավարում
Նուբարաշենի աղբավայրի մեկուսացում. Ժամանակակից սանիտարական աղբավայրի կառուցում և աղբի վերամշակման գործարանի հիմնում:
Աղբի տեսակավորում. Բնակչության շրջանում աղբի տեսակավորման մշակույթի ձևավորում և համապատասխան աղբամանների ցանցի ընդլայնում:
Ե. Մոնիտորինգ և թափանցիկություն
Օդի որակի իրական ժամանակում մոնիտորինգ. Քաղաքի բոլոր վարչական շրջաններում տվիչների (սենսորների) ցանցի տեղադրում և տվյալների հանրայնացում, որպեսզի քաղաքացիներն ու պատկան մարմինները տեսնեն իրական պատկերը»:

Նմանատիպ նյութեր

Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Վրաստանի զինծառայողները վարժանքներ են անցկացնում

Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Վրաստանի զինծառայողները վարժանքներ են անցկացնում

Վրաստանի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի զինծառայողները Սաչխերեի գնդապետ Բեսիկ Կուտատելաձեի անվան լեռնային պատրաստության դպրոցում անցնում են ամառային նախնական դասընթաց։ Վարժանքները անցկացվում են եռակողմ ռազմական համագործակցության շրջանակներում։ Վրաստանի պաշտպանության...

Երևանը պետք է ընտրություն կատարի ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև. Պեսկով

Երևանը պետք է ընտրություն կատարի ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև. Պեսկով

Ռուսաստանը հարգում է Հայաստանի ինքնիշխան իրավունքները, սակայն Երևանը պետք է ընտրություն կատարի ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև, հայտարարել է Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը։ «Իսկապես, մենք հարգում ենք Հայաստանի բոլոր ինքնիշխան իրավունքները», - լրագրողներին...

6.4 մլրդ դրամանոց կրթահամալիր՝ պետության փողերով, մասնավորի սեփականությամբ. «Արմլուր»

6.4 մլրդ դրամանոց կրթահամալիր՝ պետության փողերով, մասնավորի սեփականությամբ. «Արմլուր»

ՀՀ կառավարությունը այսօր նախատեսում է Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում կրթահամալիր կառուցել՝ Ամերիկայի Հայ Ավետարանչական ընկերակցության Հայաստանի մասնաճյուղի հետ համատեղ։ Նախագծի ուսումնասիրությունից, սակայն, ուշագրավ մանրամասներ են ի հայտ գալիս՝ մասնավորապես...

Հայաստանում կգումարվի ՀՅԴ Հայ դատի հանձնախմբերի և գրասենյակների համահայկական խորհրդաժողովը

Հայաստանում կգումարվի ՀՅԴ Հայ դատի հանձնախմբերի և գրասենյակների համահայկական խորհրդաժողովը

Հայաստանում հոկտեմբերի 25-28-ը կգումարվի ՀՅԴ Հայ դատի հանձնախմբերի և գրասենյակների համահայկական խորհրդաժողովը։ ՀՅԴ Բյուրոյի հրավիրած համահայկական այս հավաքին մասնակցելու են շուրջ քսան երկրներից ժամանած՝ Հայ դատի հանձնախմբերի ու գրասենյակների պատասխանատուներ, ինչպես...

Զոհ ունենք բանակում

Զոհ ունենք բանակում

Սեպտեմբերի 24-ին դեռևս չպարզված հանգամանքներում պայթյունի հետևանքով մահացել է պայմանագրային զինծառայող Դ. Կ.-ն։ Այդ մասին հայտնում են ՊՆ-ից։ Դեպքի հանգամանքներն ամբողջովին պարզելու նպատակով ընթանում է քննություն: «Պաշտպանության նախարարությունը վշտակցում և...