Հայ-ռուսական համալսարանի իրավունքի տեսության և սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի վարիչ, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Արթուր Ղամբարյանը գրում է. «ԱԺ ընտրությունների վերաբերյալ քաղաքական սուբյեկտիվ նախատրամադրություններից անկախ եզրակացություն ստանալու համար ԱԲ-ից պահանջել եմ վերլուծություն)))
«Amicus Curiae» վերլուծություն.
«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ընտրատեղամասերի արդյունքների անվավեր ճանաչման պարագայում վերաքվեարկություն նշանակելու հիմքերի առկայության հարցի վերաբերյալ
1. Հարցադրում
«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության գործով Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի (ԿԸՀ) կողմից կայացված վիճարկվող որոշման շրջանակներում, որտեղ անվավեր են ճանաչվել թիվ 10/51 և 35/65 ընտրատեղամասերի քվեարկության արդյունքները, առկա են արդյո՞ք «Հայաստանի Հանրապետության ընտրական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի (այսուհետ` Ընտրական օրենսգիրք) 95-րդ և 101-րդ հոդվածներով նախատեսված առանձին ընտրական տեղամասերում վերաքվեարկություն նշանակելու հիմքերը:
2. Իրավական հիմքերի վերլուծություն
Առանձին ընտրական տեղամասում վերաքվեարկություն նշանակելու իրավական մեխանիզմը կարգավորվում է Ընտրական օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի և 101-րդ հոդվածի 1-ին մասի համատեղ դրույթներով:
Վերոնշյալ հոդվածների համատեղ վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ ԿԸՀ-ի մոտ վերաքվեարկություն նշանակելու պարտականություն առաջանում է երեք պայմանների միաժամանակյա բավարարման դեպքում: Նախ` անհրաժեշտ է ընտրությունների ընթացքում Ընտրական օրենսգրքի պահանջների խախտման փաստի առկայություն:
Երկրորդ` այդ խախտումները կարող էին ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա: Եվ երրորդ` վերաքվեարկության միջոցով պետք է հնարավոր լինի շտկել խախտումների հետևանքները:
Եթե խախտումները հատել են արդյունքների վրա ազդեցության շեմը, սակայն հնարավոր չէ շտկել մասնակի վերաքվեարկությամբ, ապա ԿԸՀ-ն պարտավոր է ամբողջությամբ անվավեր ճանաչել Ազգային ժողովի ընտրությունները (Ընտրական օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետ, 101-րդ հոդվածի 1-ին մաս): Իսկ եթե խախտումները չեն հատել ազդեցության շեմը, ապա ԿԸՀ-ն իրավասու չէ վերաքվեարկություն նշանակել, և ընտրությունների արդյունքները մնում են ուժի մեջ:
3. Փաստերի վերլուծություն
«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության գործի փաստական հանգամանքները վկայում են, որ ԿԸՀ-ի կողմից անվավեր են ճանաչվել Երևանի Նուբարաշեն վարչական շրջանի թիվ 10/51 և Սյունիքի մարզի Ագարակ համայնքի թիվ 35/65 ընտրատեղամասերի քվեարկության արդյունքները: Թիվ 10/51 ընտրատեղամասում «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը ստացել էր 131 ձայն, իսկ թիվ 35/65 ընտրատեղամասում` 82 ձայն, որոնք անվավեր ճանաչվելու հետևանքով կուսակցությունը կորցրել է ընդհանուր առմամբ 213 ձայն:
Առկա տվյալների համաձայն` վերոնշյալ 213 ձայնի կորուստը վճռորոշ նշանակություն ունի «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության համար օրենքով սահմանված 4% անցողիկ շեմը հաղթահարելու հարցում, հետևաբար խախտումները հատում են արդյունքների վրա ազդեցության շեմը: Ընդ որում, խախտումները վերաբերում են միայն երկու ընտրատեղամասերի, և չկան փաստական կամ իրավական հիմքեր պնդելու, որ այդ խախտումների հետևանքները հնարավոր չէ շտկել մասնակի վերաքվեարկությամբ: Ավելին, խախտումների հետևանքները շտկելու համար անհրաժեշտ է կազմակերպել վերաքվեարկություն հենց այն ընտրատեղամասերում, որտեղ արձանագրվել են խախտումները:
4. Եզրահանգում
Հաշվի առնելով վերոգրյալ իրավական վերլուծությունը և փաստական հանգամանքները, եզրակացվում է, որ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության գործով առկա են Ընտրական օրենսգրքի 95-րդ և 101-րդ հոդվածներով նախատեսված առանձին ընտրական տեղամասերում վերաքվեարկություն նշանակելու բոլոր երեք հիմքերը:
Մասնավորապես, արձանագրվել է ընտրական խախտման առկայություն, այդ խախտումները կարող էին ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա (213 ձայնի կորուստ 4% անցողիկ շեմի պայմաններում), և հնարավոր է շտկել խախտումների հետևանքները մասնակի վերաքվեարկության միջոցով` ընդամենը երկու ընտրատեղամասերում քվեարկությունը կրկնելով:
Վերոգրյալից ելնելով ԿԸՀ-ն պարտավոր է արդյունքների ամփոփման փուլում իր որոշմամբ արձանագրել առանձին ընտրական տեղամասերում վերաքվեարկություն անցկացնելու անհրաժեշտությունը համաձայն` Ընտրական օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի և 101-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների»:
