Միջազգային կազմակերպությունների և դիտորդական առաքելություն իրականացնող տարբեր անձանց ուշադրությունն այս օրերին սևեռված է լինելու ընտրախախտումների արձանագրմանը, ինչի համատեքստում ես ցանկանում եմ հայտարարել, որ այս պահին ամենակոպիտ ընտրախախտումը դա արցախցիներին ակնհայտ ապօրինի ընտրական իրավունքի զրկելն է։ Այս մասին ֆեյսբուքի իր էջում հրապարակված տեսուղերձում ասել է արցախցի փաստաբան Ռոման Երիցյանը։
Նա նշեց, որ 2026 թվականի մայիսին կայացված դատական ակտերով դատարանը պարտավորեցրել էր միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությանը, արցախցիներին ներառել ընտրացուցակներում, նրանց տալով հունիսին կայանալիք ընտրություններին քվեարկելու հնարավորություն։
«Ներքին գործերի նախարարությունը, կատարելով հանցագործություն, չկատարելով օրինական ուժի մեջ մտած և անհապաղ կատարման ենթակա դատական ակտը, ներկայացրել է վերաքննիչ բողոք՝ անարգանք ցուցաբերելով դատական ակտերի նկատմամբ։ Իր հերթին Վերաքննիչ դատարանը բողոքները սովորական ընթացակարգով ընդունում է վարույթ և կայծակնային արագությամբ դարձնում քննարկման առարկա։
Ինչևէ, բեկանելով արդեն իսկ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը, նշված դատավորներն արձանագրում են, որ գործը ենթակա է քննության հենց վարչական դատարանին, այն ինչ որևէ ժամանակահատվածում և ընդհանրապես դատական պրակտիկայում նման նախադեպ երբևէ չի եղել,
Վարչական դատավարության օրենսգիրքը ներդրվելու պահից մինչև հիմա բոլոր ընտրացուցակներում ներառել պարտավորեցնելու պահանջների հետ կապված վեճերը նախկինում և մինչև 2026 թվականի հունիսի մեկը քննության առկա են դարձնում հենց քաղաքացիական դատարանի կողմից»,- պարզաբանեց փաստաբանը։
Ռ. Երիցյանը նշեց, որ Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է նաև Սահմանադրական դատարանի ու Եվրոպական դատարանի տարբեր դիրքորոշումներ, որտեղ հստակ դատարաններն արձանագրել են, որ ընտրական իրավունքի հետ կապված վեճերի կապակցությամբ կայացված դատական ակտերը բողոքարկման, վերանայման ենթակա չեն և ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից։
«Իր հերթին վարչական դատարանը արհեստական խոչընդոտներ է ստեղծում և չի ընդունում արցախցիների կողմից ներկայացված հայցադիմումները, անտեսելով նաև վերաքննիչ քաղաքացիական դատարանի որոշումն այն մասին, որ նման վեճերի ենթակա են քննության հենց վարչական դատարանին։ Վարչական դատարանը վարույթ ընդունելը մերժելը պայմանավորում է տարբեր հանգամանքներով։
Կարևոր է նաև նշել, որ 30.000 արցախցի այս պահի դրությամբ ունի պատրաստ հայցադիմում և պատրաստում է մուտք անել իր հայցադիմումը դատարան՝ խնդրելով իրեն ներառել ընտրացուցակներում։ Օրենքը նման հնարավորություն ընձեռնում է, այդ հնարավորությունը ընձեռնում է անգամ քվեարկության օրը, սակայն դատարանների կողմից ստեղծում են արհեստական խոչընդոտներ, ինչի արդյունքում վկայակոչած անձիք զրկվում են իրենց ընտրական իրավունքն իրացնելու հնարավորությունից։ Նման թվաքանակի անձանց ընտրություններին մասնակցելը կարող է ոչ միայն զգալի, այլ նաև վճռորոշ դեր խաղալ ընտրությունների վերջնարդյունքին, սակայն հասկանալի պատճառով իշխանությունն արցախցիներին ընտրությանը մասնակցել չի թույլատրում»,- մանրամասնեց փաստաբանը։
Ռ. Երիցյանը դիտորդական առաքելություն իրականացնող բոլոր անձանց, այդ թվում միջազգային կազմակերպությունների ուշադրությունը հրավիրում ստեղծված խնդրին, խնդրելով միջամտել և արդարությունը վերականգնել։
«Խախտված է արցախցիների ոչ միայն ընտրական իրավունքը, այլ նաև դատական պաշտպանության մատչելիության իրավունքը, որի սկզբունքները ամրագրված են ոչ միայն միջազգային պայմանագրերով, այլ նաև մարդու իրավունքների և հիմնահար ազատությունների մասին Եվրոպական կոնվենցիայով և դրա անբաժանելի մասը կազմող փաստաթղթերով»,- հավելեց նա։
