1924 թ.-ից էլ սկիզբ առավ այսպես կոչված «Եկեղեցու բարենորոգչական շարժում»-ը, սակայն շարժումը երկար չապրեց. Հայր Դերենիկ

6 Փետրվարի, 2026

Պատահական չէ ասված. «Պատմությունը կրկնվելու հատկություն ունի», և մեր այսօրվա իրականությունն էլ դրա վառ վկայությունն է։ 100 տարի առաջ մեր եկեղեցում նույն իրականությունն էր։ Դեռևս 1920 թ. Հայաստանի խորհրդայնացման առաջին իսկ օրից սկսվեցին եկեղեցու դեմ հալածանքները, և որին զոհ գնացին 200 և ավել հոգևորականներ, ու ողջ Հայաստանով մեկ փակվեցին կամ քանդվեցին եկեղեցիներ։  Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է Հայր Դերենիկ աբեղա Սահակյանը։
«Ահա այդ ընթացքում՝ 1924 թ.-ից էլ սկիզբ առավ այսպես կոչված «Եկեղեցու բարենորոգչական շարժում»-ը, որի անդամներն էին եկեղեցու դեմ դուրս եկած հոգևորականները, որոնք և հովանավորվում էին խորհրդային իշխանության կողմից (դե պատճառը հայտնի է, թե ինչու աթեիստ իշխանությունը պետք է աջակցեր հոգևորականներին, որոնք դուրս էին ելել եկեղեցու դեմ)։

Շարժումն անվանվեց «Ազատ եկեղեցի», որն իր «բարենորոգչական» չարագործությունը ծավալեց մինչև 1926 թ.։ Այդ ընթացքում ստեղծեցին ամսագիր, տպագրվեցին «բարենորոգչական» ծրագրային հակաեկեղեցական լոզունգներ ու հոդվածներ, իրենց կողմից բռնազավթվեցին եկեղեցիներ և այսպես շարունակ…

Սակայն շարժումը երկար չապրեց… Հակառակ պետության կողմից իրենց տրված լիազորություններին ու բացառիկ իրավունքներին՝ հետզհետե թուլացավ, կորցրեց իմաստը, և 1927 թ. այդ շարժման կարկառուն ներկայացուցիչ, կարգալույծ եղած Աբել վարդապետն ահա այսպիսի «ՄԵՂԱՅԱԳԻՐ» նամակ գրեց Վշտալի Կաթողիկոս Գևորգ Դ-ին (1910-1930 թթ.)։
«…Զգացի, որ սխալվել եմ…

Հայտնում եմ Ձերդ Վեհափառությանը, որ հետ եմ վերցնում ու չեղյալ հայտարարում 1924/25 թվականներին Երևանում իմ անունով լույս տեսած բոլոր հակաեկեղեցական գրքույկներն ու հոդվածները: Հայոց Եկեղեցու, Հայոց Կաթողիկոսի, Մայր Աթոռի և նրա հարակից հիմնարկությունների մասին ունեցած իմ կարծիքներն ու զգացմունքները հիշյալ հրատարակությունների մեջ չեն, որ իրենց հարազատ արտահայտություններն են գտել, այլ դրանցից առաջ արտասահմանում գերմաներեն, անգլերեն ու հայերեն լեզուներով լույս ընծայած իմ աշխատությունների մեջ…»։
Ազատ եկեղեցական շարժման նախկին անդամ՝

Կարգաթող Աբել վարդապետ,

10 փետրվարի, 1927 թ. Փարիզ/Ֆրանսիա

Հ. Գ. Ի դեպ, Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանի 2011 թ. ավարտական մագիստրոսական թեզս եղել է «Հայ Եկեղեցու հալածանքները Համայնավարության առաջին տասնամյակներին (1920-1940-ական թթ.)»։

Երբ ուսումնասիրում էի արխիվներն ու գրքերը, խորը ցավ ու կսկիծ էի ապրում, որ նման սև էջ է եղել Հայոց Եկեղեցու կյանքում, բայց արի ու տես, որ ականատեսն էլ պիտի լինեի…

Երանի՜ սա մնար միայն պատմության տխուր ու սև անցյալում,
և երանի մեղայագրերով ու զղջումներով սրբագրվեր ու մաքրագրվեր մեր հայոց կյանքը…»,- գրել է նա։

Նմանատիպ նյութեր

Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա

Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա

Սեպտեմբերի 1-ի կեսօրից հետո, 2-ի և 6-ի գիշերը և կեսօրից հետ, 4-5-ի կեսօրից հետո առանձին շրջաններում սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, սեպտեմբերի 1-ին առանձին շրջաններում անձրևները կլինեն հորդառատ, հնարավոր է կարկուտ։ Օդի ջերմաստիճանն սեպտեմբերի 2-5-ի ցերեկային...

Ուժեղ պետություն կառուցվում է կրթված, ազատ մտածող և արժանապատիվ քաղաքացիներով. պատգամավոր

Ուժեղ պետություն կառուցվում է կրթված, ազատ մտածող և արժանապատիվ քաղաքացիներով. պատգամավոր

«Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Մեսրոպ Մանուկյանը ֆեյսբուքյան էջում գրել է․ «Սեպտեմբերի 1-ը պարզապես ուսումնական տարվա սկիզբ չէ․ այն գիտելիքի, կրթության և մեր երկրի ապագայի հանդեպ հավատը վերահաստատելու օրն է։ Շնորհավորում եմ մեր աշակերտներին, ուսանողներին,...

Դատարանը Ստեփան Ասատրյանին պարտավորեցրել է հերքել Միքայել սրբազանի վերաբերյալ տարածած սուտը

Դատարանը Ստեփան Ասատրյանին պարտավորեցրել է հերքել Միքայել սրբազանի վերաբերյալ տարածած սուտը

Դատարանը Ստեփան Ասատրյանին պարտավորեցրել է հերքել Միքայել սրբազանի վերաբերյալ տարածած սուտը: «Ես՝ Ստեփան Ասատրյանս, հրապարակային հայտարարում եմ, որ Հայկական ժամանակի տաղավարում 2026 թվականի հունվարի 22-ին հարցազրույցի ժամանակ հայտնած այն տեղեկությունները, թե Միքայել...

Արտաշատ-Զովաշեն ճանապարհին բախվել են մեքենաներ․ կան վիրավորներ

Արտաշատ-Զովաշեն ճանապարհին բախվել են մեքենաներ․ կան վիրավորներ

Այսօր՝ սեպտեմբերի 1-ին, ավտովթար է տեղի ունեցել Արարատի մարզում։ ժրամը 11:00-ի սահմաններում Արտաշատ-Զովաշեն ավտոճանապարհին բախվել են «Lada» և «ՎԱԶ 2106» մակնիշի ավտոմեքենաները։ Ինչպես դեպքի վայրից հայտնում է Shamshyan.com-ը, վթարի հետևանքով 3 հոգի, որոնց առաջինն...

Ալիևը Բիշքեկում բողոքեց ՄԱԿ–ից՝ խոսելով ՀՀ–Ադրբեջան կոնֆլիկտի մասին

Ալիևը Բիշքեկում բողոքեց ՄԱԿ–ից՝ խոսելով ՀՀ–Ադրբեջան կոնֆլիկտի մասին

Բաքուն և Երևանը երկարամյա հակամարտության ավարտից հետո աշխատում են փոխադարձ առևտրի զարգացման, դրա տեսականու ընդլայնման և նոր ցամաքային տրանսպորտային հաղորդակցությունների ստեղծման ուղղությամբ։ Այս մասին հայտարարել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը՝ ելույթ ունենալով...