1924 թ.-ից էլ սկիզբ առավ այսպես կոչված «Եկեղեցու բարենորոգչական շարժում»-ը, սակայն շարժումը երկար չապրեց. Հայր Դերենիկ

6 Փետրվարի, 2026

Պատահական չէ ասված. «Պատմությունը կրկնվելու հատկություն ունի», և մեր այսօրվա իրականությունն էլ դրա վառ վկայությունն է։ 100 տարի առաջ մեր եկեղեցում նույն իրականությունն էր։ Դեռևս 1920 թ. Հայաստանի խորհրդայնացման առաջին իսկ օրից սկսվեցին եկեղեցու դեմ հալածանքները, և որին զոհ գնացին 200 և ավել հոգևորականներ, ու ողջ Հայաստանով մեկ փակվեցին կամ քանդվեցին եկեղեցիներ։  Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է Հայր Դերենիկ աբեղա Սահակյանը։
«Ահա այդ ընթացքում՝ 1924 թ.-ից էլ սկիզբ առավ այսպես կոչված «Եկեղեցու բարենորոգչական շարժում»-ը, որի անդամներն էին եկեղեցու դեմ դուրս եկած հոգևորականները, որոնք և հովանավորվում էին խորհրդային իշխանության կողմից (դե պատճառը հայտնի է, թե ինչու աթեիստ իշխանությունը պետք է աջակցեր հոգևորականներին, որոնք դուրս էին ելել եկեղեցու դեմ)։

Շարժումն անվանվեց «Ազատ եկեղեցի», որն իր «բարենորոգչական» չարագործությունը ծավալեց մինչև 1926 թ.։ Այդ ընթացքում ստեղծեցին ամսագիր, տպագրվեցին «բարենորոգչական» ծրագրային հակաեկեղեցական լոզունգներ ու հոդվածներ, իրենց կողմից բռնազավթվեցին եկեղեցիներ և այսպես շարունակ…

Սակայն շարժումը երկար չապրեց… Հակառակ պետության կողմից իրենց տրված լիազորություններին ու բացառիկ իրավունքներին՝ հետզհետե թուլացավ, կորցրեց իմաստը, և 1927 թ. այդ շարժման կարկառուն ներկայացուցիչ, կարգալույծ եղած Աբել վարդապետն ահա այսպիսի «ՄԵՂԱՅԱԳԻՐ» նամակ գրեց Վշտալի Կաթողիկոս Գևորգ Դ-ին (1910-1930 թթ.)։
«…Զգացի, որ սխալվել եմ…

Հայտնում եմ Ձերդ Վեհափառությանը, որ հետ եմ վերցնում ու չեղյալ հայտարարում 1924/25 թվականներին Երևանում իմ անունով լույս տեսած բոլոր հակաեկեղեցական գրքույկներն ու հոդվածները: Հայոց Եկեղեցու, Հայոց Կաթողիկոսի, Մայր Աթոռի և նրա հարակից հիմնարկությունների մասին ունեցած իմ կարծիքներն ու զգացմունքները հիշյալ հրատարակությունների մեջ չեն, որ իրենց հարազատ արտահայտություններն են գտել, այլ դրանցից առաջ արտասահմանում գերմաներեն, անգլերեն ու հայերեն լեզուներով լույս ընծայած իմ աշխատությունների մեջ…»։
Ազատ եկեղեցական շարժման նախկին անդամ՝

Կարգաթող Աբել վարդապետ,

10 փետրվարի, 1927 թ. Փարիզ/Ֆրանսիա

Հ. Գ. Ի դեպ, Գևորգյան Հոգևոր Ճեմարանի 2011 թ. ավարտական մագիստրոսական թեզս եղել է «Հայ Եկեղեցու հալածանքները Համայնավարության առաջին տասնամյակներին (1920-1940-ական թթ.)»։

Երբ ուսումնասիրում էի արխիվներն ու գրքերը, խորը ցավ ու կսկիծ էի ապրում, որ նման սև էջ է եղել Հայոց Եկեղեցու կյանքում, բայց արի ու տես, որ ականատեսն էլ պիտի լինեի…

Երանի՜ սա մնար միայն պատմության տխուր ու սև անցյալում,
և երանի մեղայագրերով ու զղջումներով սրբագրվեր ու մաքրագրվեր մեր հայոց կյանքը…»,- գրել է նա։

Նմանատիպ նյութեր

Հայաստանում  է ԵՄ գործընկերության առաքելության նորանշանակ ղեկավարը

Հայաստանում է ԵՄ գործընկերության առաքելության նորանշանակ ղեկավարը

Հայաստանում է  Եվրոպական միության գործընկերության առաքելության նորանշանակ ղեկավար, դեսպան Կոսմին Ջորջ Դինեսկուն։  Հայտնում է ԱԽ քարտուղարության գրասենյակը։ Արմեն Գրիգորյանի հետ հանդիպմանը ԱԽ քարտուղարը ողջունել է Հայաստանում ԵՄ նոր քաղաքացիական առաքելության...

Ստամբուլում Ռուսաստանի երկու քաղաքացի է ձերբակալվել՝ Սուրբ Սոֆիայում Աստվածաշունչ ընթերցելու համար․ ՏԱՍՍ

Ստամբուլում Ռուսաստանի երկու քաղաքացի է ձերբակալվել՝ Սուրբ Սոֆիայում Աստվածաշունչ ընթերցելու համար․ ՏԱՍՍ

Ստամբուլի Սուրբ Սոֆիայի տաճարում Աստվածաշունչ կարդալու համար ձերբակալված Ռուսաստանի երկու քաղաքացիներին նախատեսվում է հուլիսի 17-ին արտաքսել հայրենիք։ Այս մասին ՏԱՍՍ-ին հայտնել են իրավիճակին ծանոթ աղբյուրները։ «Արտաքսումը նախատեսված է ուրբաթ օրը»,- նշել են...

Ուկրաինայի վարչապետ է նշանակվել Սերգեյ Կորեցկին

Ուկրաինայի վարչապետ է նշանակվել Սերգեյ Կորեցկին

Ուկրաինայի Գերագույն Ռադան վարչապետի պաշտոնում ընտրել է Սերգեյ Կորեցկուն, հայտնում է ՏԱՍՍ-ը: Համապատասխան որոշմանը կողմ է քվեարկել 289 պատգամավոր՝ անհրաժեշտ 226-ի դիմաց։ Նոր վարչապետի քվեարկությունը տեղի է ունեցել Ուկրաինայի բազմաթիվ քաղաքներում բողոքի ցույցերի ֆոնին։...

Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Մուլտի Վելնեսի» շենքն անցել է Երևանի քաղաքապետարանին․ Sputnik Արմենիա

Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Մուլտի Վելնեսի» շենքն անցել է Երևանի քաղաքապետարանին․ Sputnik Արմենիա

Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Մուլտի Վելնեսի» շենքն անցել է Երևանի քաղաքապետարանին: Լուրը Sputnik Արմենիայի փոխանցմամբ՝ հայտնել են Երևանի քաղաքապետարանից։ Հիշեցնենք, որ Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Արարատցեմենտ» գործարանը հանձնվել է ՀՀ կառավարմանն ու...