«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Հայաստանի Ազգային ժողովի 9-րդ գումարման ձևավորումը միայն հերթական խորհրդարանական ցիկլի մեկնարկը չէ։ Թեև արտաքինից տեղի ունեցած փոփոխությունները կարող են թվալ տեխնիկական՝ նոր նախագահ, նոր ղեկավար կազմ, հանձնաժողովների վերաբաշխում, իրականում գործընթացը շատ ավելի խորքային է։ Ռուբեն Ռուբինյանի ընտրությամբ Նիկոլ Փաշինյանը, ըստ էության, սկսում է իշխանության նոր ճարտարապետության կառուցումը, որտեղ խորհրդարանը պետք է ոչ միայն օրենսդիր մարմին լինի, այլև քաղաքական վերահսկողության նոր հենակետ։

Ռուբինյանի ընտրությունը՝ որպես քաղաքական ուղերձ

Ռուբեն Ռուբինյանը վերջին տարիներին հանրության համար ասոցացվել է առաջին հերթին արտաքին քաղաքականության, հատկապես հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի հետ։ Սակայն նրա տեղափոխումը Ազգային ժողովի նախագահի պաշտոն նշանակում է, որ վարչապետը նրան վստահում է արդեն ոչ թե միայն դիվանագիտական, այլև ներքաղաքական կարևորագույն դեր։

ԱԺ նախագահի պաշտոնը Հայաստանի քաղաքական համակարգում վաղուց դադարել է բացառապես արարողակարգային լինելուց։ Այն դարձել է իշխանության ներսում բալանսավորող, երբեմն նաև ճգնաժամային իրավիճակներում քաղաքական գործընթացները կառավարող կենտրոններից մեկը։ Ռուբինյանի նշանակմամբ Փաշինյանը խորհրդարանի ղեկավարումը հանձնում է այն քաղաքական գործչին, ով համարվում է իր ամենահավատարիմ թիմակիցներից։

Խորհրդարանի նոր դերը

8-րդ գումարման փորձը ցույց տվեց, որ խորհրդարանական մեծամասնության առկայության պայմաններում Ազգային ժողովը հաճախ գործում էր կառավարության նախաձեռնությունները արագ հաստատող մեխանիզմի տրամաբանությամբ։ Նոր գումարման հիմնական հարցն այն է, թե արդյոք այդ մոդելը կպահպանվի, թե իշխանությունը կփորձի խորհրդարանին տալ ավելի ակտիվ քաղաքական դեր։

Առայժմ բոլոր ազդակները ցույց են տալիս երկրորդի սահմանափակ տարբերակը․ խորհրդարանը կարող է դառնալ ոչ թե ինքնուրույն հակակշիռ, այլ իշխանության ներսում քաղաքական համակարգման ավելի արդյունավետ հարթակ։ Ռուբինյանի քաղաքական փորձը, բանակցային հմտությունները և թիմային կարգապահությունը հենց այդ նպատակին են առավել համապատասխանում։

Վերջին կադրային զարգացումները ցույց են տալիս, որ իշխանության ներսում ընթանում է վերադասավորման գործընթաց։ Արայիկ Հարությունյանի հեռանալուց հետո վարչապետի աշխատակազմի ղեկավարի պաշտոնում Լիլիթ Մակունցի նշանակումը բազմաթիվ հարցեր է առաջացրել պետական համակարգում։ Իշխանական շրջանակներում արդեն խոսվում է հնարավոր լայնածավալ կադրային փոփոխությունների մասին, որոնք կարող են վերաբերել ոչ միայն աշխատակազմին, այլև վարչապետի ենթակայության տակ գտնվող կառույցներին, կոմիտեներին և վարչություններին։

ՔՊ-ի ներսում սերնդափոխությո՞ւն

Նոր խորհրդարանի կազմը ցույց է տալիս նաև մեկ այլ միտում՝ իշխող թիմում աստիճանաբար մեծանում է երիտասարդ և միջին սերնդի քաղաքական գործիչների դերակատարությունը։ Ռուբինյանը հենց այդ սերնդի ամենատեսանելի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ընտրությունը կարելի է դիտարկել որպես ազդակ, որ Փաշինյանը փորձում է իշխանության երկարաժամկետ կայունությունն ապահովել ոչ միայն անձնական հեղինակության, այլև նոր քաղաքական դեմքերի միջոցով։

Սակայն սա լիարժեք սերնդափոխություն անվանել դեռ վաղ է։ Քաղաքական և կազմակերպչական առանցքային լծակները շարունակում են մնալ վարչապետին անմիջականորեն ենթակա նեղ շրջանակի վերահսկողության տակ։ Այդ պատճառով Ռուբինյանի առաջիկա գործունեությունը կարևոր փորձություն կլինի՝ հասկանալու համար, թե որքան ինքնուրույն կարող է գործել նա նոր պաշտոնում։

Ռուբինյանի ղեկավարած խորհրդարանը նաև նոր մարտահրավեր է ընդդիմության համար։ Եթե նախկինում ընդդիմադիր խմբակցությունները հաճախ շեշտը դնում էին քաղաքական սուր բախումների վրա, ապա նոր իրավիճակում նրանք ստիպված կլինեն գործել ավելի կազմակերպված խորհրդարանական միջավայրում, որտեղ նիստերի ընթացակարգային կառավարումը, հանձնաժողովների աշխատանքը և օրակարգերի ձևավորումը կարող են դառնալ իշխանության ազդեցության լրացուցիչ գործիքներ։

Հենց այստեղ է ԱԺ նախագահի դերակատարությունը վճռորոշ դառնում․ նա կարող է ոչ միայն վարել նիստերը, այլև ազդել քաղաքական քննարկումների տեմպի, ձևաչափի և հանրային ընկալման վրա։

Այս բոլոր գործընթացները միասին ցույց են տալիս, որ Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է անցնել իշխանության կառավարման հաջորդ փուլին։ Հետպատերազմյան տարիներին նրա համակարգը հիմնված էր առավելապես ճգնաժամային կենտրոնացված կառավարման վրա։ Այժմ, երբ ձևավորվում է նոր խորհրդարան, իշխանությունը փորձում է ստեղծել ավելի ինստիտուցիոնալ, բայց միաժամանակ խիստ վերահսկելի կառավարման մոդել։

Այդ մոդելում Ռուբինյանի խորհրդարանը պետք է դառնա ոչ թե անկախ քաղաքական բևեռ, այլ Փաշինյանի իշխանության նոր ճարտարապետության կարևոր բաղադրիչը՝ ապահովելով քաղաքական կայունություն, թիմային համախմբում և հանրային գործընթացների վերահսկելի կառավարում»։