«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Երևանի բնակիչները երեկ հայտնվեցին մի իրավիճակում, որը վաղուց պետք է լիներ ոչ թե սոցիալական ցանցերի քննարկման, այլ պետական մարմինների օպերատիվ արձագանքի առարկա։ Մայրաքաղաքի տարբեր հատվածներից քաղաքացիները հրապարակում էին տեսանյութեր, որտեղ իրենց ծորակներից հոսող ջուրը սովորական խմելու ջրի տեսք չուներ՝ պղտոր, գունափոխված, որոշ դեպքերում նաև տհաճ հոտով։

Արդյունքը սպասելի էր․ քաղաքացիների մի մասը շտապեց խանութներ՝ շշալցված ջուր գնելու։ «Ժողովուրդ»-ը նկատել է, որ ամբողջ Երևանում ջրի հերթեր են, դատարկվող դարակներ, անհանգստացած մարդիկ․ սա արդեն պարզապես հերթական վթարային ջրանջատման պատմություն չէր, այլ հանրային անվտանգության և վստահության լուրջ խնդիր։

Խնդրի ֆոնին սեպտեմբերի 23-ին «Արզական–Քանաքեռ–Զովունի» մայրուղային ջրատարի վրա խոշոր վթար էր տեղի ունեցել։ «Վեոլիա Ջուր»-ը հայտարարել էր վթարային ջրանջատումների մասին, որոնք վերաբերում էին Երևանին, ինչպես նաև Արարատի, Արմավիրի և Կոտայքի մարզերի մի շարք բնակավայրերի։ Ընկերության պաշտոնական հաղորդագրություններում նշվում է, որ վթարի վերացման աշխատանքները շարունակվում են, իսկ որոշ հասցեներում ջրամատակարարումն իրականացվում է ժամանակացույցի խախտումներով։

Բայց ամենակարևորն այն է, թե ինչ տեղի ունեցավ դրանից հետո։

Քաղաքացիների ահազանգերին զուգահեռ՝ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ազգային կենտրոնը՝ ՀՎԿԱԿ-ը, սեպտեմբերի 24-ին արդեն հրապարակային զգուշացում տարածեց։ Կենտրոնը բնակիչներին հորդորեց, եթե նկատում են ծորակի ջրի սովորական համի, հոտի կամ գույնի փոփոխություն, այն չօգտագործել խմելու կամ սնունդ պատրաստելու համար՝ մինչև փոփոխությունների վերացումը և պաշտոնական հայտարարությունը։ Այդ ընթացքում ՀՎԿԱԿ-ը խորհուրդ է տվել օգտագործել եռացված կամ շշալցված ջուր և ջրի փոփոխության մասին տեղեկացնել «Վեոլիա Ջուր»-ին։

Այսինքն՝ պետության առողջապահական կառույցն ինքն է փաստացի ասում՝ եթե ջուրը փոխված տեսք, հոտ կամ համ ունի, մի օգտագործեք այն։

Մինչդեռ «Վեոլիա Ջուր»-ի բացատրությունն այլ շեշտադրում ունի։ Ընկերությունը նշում է, որ ջրատարի վթարի հետևանքով ջրի բնականոն հոսքի փոփոխությունը կարող է առաջացնել ժամանակավոր պղտորություն։ Միաժամանակ ընկերությունը հայտնում է, որ վերահսկվող նմուշառման բոլոր կետերում արձանագրվել է քլորի առկայություն և պնդում է, որ վթարի հետևանքով առաջացած իրավիճակը կապված է ջրատարի տեխնիկական վիճակի հետ։

Ստացվում է բավական ուշագրավ հակասություն․ մի կողմից՝ ընկերությունը վստահեցնում է, որ ջրի որակական խնդիր չկա, մյուս կողմից՝ ՀՎԿԱԿ-ը քաղաքացիներին ասում է՝ փոխված համի, հոտի կամ գույնի դեպքում ջուրը չօգտագործել։

Եվ այստեղ արդեն հարցը միայն այն չէ, թե ինչու է ջուրը պղտորվել։

Հարցն այն է՝ ինչո՞ւ Երևանում քաղաքացին պետք է սոցիալական ցանցերից կամ իր ծորակից հոսող ջրի գույնից հասկանա՝ կարելի՞ է այդ ջուրն օգտագործել, թե՞ ոչ։

Ինչո՞ւ պետք է մարդը երեկոյան երեխայի համար ջուր գնելու գնա խանութ, քանի որ վստահ չէ՝ իր տան ծորակից հոսող ջուրն անվտանգ է։

Ինչո՞ւ այսպիսի իրավիճակում քաղաքացին պետք է սպասի հակասական հաղորդագրությունների՝ «որակական խնդիր չկա» և միաժամանակ՝ «փոխված համի, հոտի, գույնի դեպքում մի օգտագործեք»։

Սա արդեն կառավարման արդյունավետության հարց է։

Առավել ևս, որ ընդամենը օրեր առաջ՝ սեպտեմբերի սկզբին, Բյուրեղավանում աղիքային վարակների դեպքերի ֆոնին բնակիչներին նույնպես հորդորվել էր ժամանակավորապես չօգտագործել ծորակի ջուրը խմելու և սնունդ պատրաստելու համար։ Այն ժամանակ ՀՎԿԱԿ-ը իրականացրել էր ջրի նմուշառումներ։ Ավելի ուշ կենտրոնը հայտնել էր, որ վերցված ջրի նմուշներում անհամապատասխանություն չի հայտնաբերվել, իսկ համաճարակաբանական ուսումնասիրությունը շարունակվում է։

Այս երկու դեպքերը նույնական չեն, և որևէ հիմք չկա պնդելու, թե Երևանում տեղի ունեցած պղտորությունը նույն պատճառի հետևանքն է։ Բայց հանրային ընկալման տեսանկյունից դրանք մեկ կարևոր հարց են առաջ բերում՝ արդյո՞ք Հայաստանում խմելու ջրի անվտանգության նկատմամբ պետական վերահսկողությունը բավարար արագությամբ և արդյունավետությամբ է իրականացվում։

Ի վերջո, խմելու ջուրը սովորական կոմունալ ծառայություն չէ։ Երբ քաղաքացին չի վստահում իր ծորակից հոսող ջրին, խնդիրը վերածվում է հանրային առողջության, կառավարման և անվտանգության հարցի։

Ու այստեղ իշխանությունը դժվար թե կարողանա խնդիրը փակել հերթական «վթար է եղել, աշխատանքները շարունակվում են» հաղորդագրությամբ։

Պաշտոնական տվյալներով՝ «Վեոլիա Ջուր»-ի գործունեության նկատմամբ անկախ տեխնիկական աուդիտ իրականացվում է նաև պայմանագրային մեխանիզմներով։ Ջրային կոմիտեն դեռ օգոստոսին հայտարարել էր, որ անկախ աուդիտորի միջոցով գնահատվելու է ընկերության ծառայությունների որակը և դրանց համապատասխանությունը պայմանագրային ցուցանիշներին, իսկ ցուցանիշների չապահովման դեպքում նախատեսված են տույժերի և պատասխանատվության այլ միջոցների կիրառման մեխանիզմներ։

Ուստի հիմա հասարակության համար ամենակարևոր հարցերից մեկն այն է՝ ի՞նչ է արձանագրելու այդ վերահսկողությունը այս դեպքի վերաբերյալ, և արդյո՞ք որևէ մեկը պատասխանատվության ենթարկվելու է։

Որովհետև չի կարող նորմալ համարվել այն իրավիճակը, երբ Հայաստանի մայրաքաղաքի բնակիչը երեկ պետք է ընտրություն կատարեր՝ ծորակից հոսող ջրին վստահե՞լ, թե՞ խանութ գնալ և շշալցված ջուր գնել։

Եվ առավել անհանգստացնող է այն, որ խնդիրը չի ավարտվում ջրատարի վթարի վերացմամբ։ Պետք է պարզ լինի՝ ինչ վիճակում է ջրամատակարարման ենթակառուցվածքը, ինչու է մեկ խոշոր վթարը նման լայն արձագանք առաջացնում, ինչ վերահսկողություն է իրականացվել, ինչ են ցույց տալիս նմուշառումների ամբողջական արդյունքները, և ամենակարևորը՝ ով է պատասխանատու, եթե քաղաքացիների ահազանգերը հիմնավորված են եղել»։