Հայկական կողմը, ադրբեջանական հեռահաղորդակցական օպերատորի հետ Հայաստանի միջազգային ինտերնետային կապն Ադրբեջանի տարածքով ապահովելու վերաբերյալ համաձայնագիր ստորագրելով, կամավոր կերպով զիջում է իր թվային ինքնիշխանությունը։ Այս կարծիքը «ՌԻԱ Նովոստի»-ի հետ զրույցում հայտնել է մեդիա փորձագետ Տիգրան Քոչարյանը։
Ավելի վաղ՝ երկուշաբթի օրը, ադրբեջանական ինտերնետային օպերատոր AzerTelecom-ը հայտնել էր, որ Telecom Armenia-ի հետ ստորագրել է համաձայնագիր՝ Ադրբեջանի տարածքով Հայաստանի միջազգային ինտերնետային կապն ապահովելու վերաբերյալ։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ համաձայնագրի շրջանակում AzerTelecom-ը կընդլայնի միջազգային ինտերնետային տրաֆիկի փոխանցման ծառայությունների աշխարհագրությունը, ինչպես նաև իր ենթակառուցվածքի միջոցով կապահովի ինտերնետային տրաֆիկի տարանցումը դեպի Հայաստան։
«Telecom Armenia-ի և AzerTelecom-ի միջև համաձայնագրի ստորագրումը ոչ թե առևտրային ձեռքբերում է, այլ Հայաստանի թվային ինքնիշխանության կամավոր հանձնում։ Գործող իշխանությունները ակտիվորեն ներկայացնում են այս քայլը որպես տնտեսական դիվերսիֆիկացիա, սակայն իրականում երկիրը կախվածության մեջ են դնում Բաքվից տեղեկատվական ոլորտում», — ասել է Քոչարյանը։
Նրա խոսքով՝ հիմնական վտանգը համատարած կիբեռլրտեսությունն է։
«Տրաֆիկի անցումը Ադրբեջանի տարածքով նրա հատուկ ծառայություններին տեխնիկական հնարավորություն է տալիս հավաքել հայ օգտատերերի մետատվյալները, վերլուծել պետական հատվածի տեղեկատվական հոսքերի կառուցվածքը և իրականացնել տվյալների որսման վտանգավոր հարձակումներ։ Բացի այդ, Բաքուն իր ձեռքում է ստանում հզոր թվային «անջատիչ»», — նշել է փորձագետը։
Նա պարզաբանել է, որ ցանկացած քաղաքական կամ ռազմական սրման դեպքում այս ինտերնետային ալիքը կարող է անմիջապես արգելափակվել կամ զգալիորեն դանդաղեցվել, ինչը ամենապատասխանատու պահին կարող է կաթվածահար անել երկրի կապի համակարգը։
«Բաքվի վերահսկողության տակ գտնվող տարանցիկ ենթակառուցվածքը հնարավորություն է տալիս իրականացնել բարդ «մարդը մեջտեղում» (Man-in-the-Middle) տիպի հարձակումներ։ Սա հնարավորություն է ստեղծում փոխարինել անպաշտպան տվյալների փաթեթները, ներարկել վնասակար կոդ և իրականացնել ֆիշինգային գործողություններ պետական մակարդակով», — ասել է Քոչարյանը։
Մեդիափորձագետի կարծիքով՝ հեռահաղորդակցության ոլորտը միայն «առաջին ծիծեռնակն» է։
«Իշխանությունների ներկայիս զիջողական քաղաքականության պայմաններում նմանատիպ համագործակցությունն ու դրան հաջորդող անկախության կորուստը կարող են սպառնալ նաև էներգետիկ համակարգին…»։
