Վարդան Ղուկասյանի պաշտպան Զարուհի Փոստանջյանը հայտարարություն է արել Վարդան Ղուկասյանի գործով այսօրվա դատական նիստից հետո․
«Այսօր առավոտ այցելեցի պարոն Վարդան Ղուկասյանին ՀՀ ԱՆ «Երևան-Կենտրոն» քրեակատարողական հիմնարկում՝ նրա հետ հանդիպում անցկացնելու նպատակով՝ պաշտպանության իրավունքի ապահովման շրջանակում։
Այն, ինչին ականատես եղա, խորապես մտահոգիչ էր։
Պարոն Ղուկասյանը տեսանելիորեն ֆիզիկապես թուլացած էր, բողոքում էր մշտական ցավերից և ընդհանուր թուլությունից։ Նա ակնհայտորեն այնպիսի վիճակում չէր, որը հնարավորություն կտար պատշաճ կերպով պատրաստել իր պաշտպանությունը կամ արդյունավետորեն մասնակցել դատական նիստին։
Սակայն, ինչպես այսօր դատարանում հնչած հայտարարություններից տեղեկացա, սա, կարծես, խնդիր չէ, քանի որ նա չի ներկայացրել «բժշկական տեղեկանք»։
Հետաքրքիր պահանջ։
Եկեք մի պահ կանգ առնենք այս հարցի շուրջ։
Կալանավորված անձը, ով գտնվում է պետության բացառիկ վերահսկողության ներքո, պետության կողմից կառավարվող և վերահսկվող կալանավայրում, բժշկական առումով ամբողջությամբ կախված պետությունից, պե՞տք է ինքնուրույն ներկայացնի բժշկական տեղեկանք։
Ումի՞ց, կոնկրետ։
Ո՞վ է պատասխանատու կալանավորված անձին զննելու համար։
Ո՞վ է պատասխանատու նրա բողոքները արձանագրելու համար։
Ո՞վ է պատասխանատու բժշկական տեղեկանք տրամադրելու համար։
Անշուշտ՝ ոչ հենց կալանավորված անձը։
Այնուամենայնիվ, այսօր թե՛ նախագահող դատավորը, թե՛ դատախազը շեշտեցին բժշկական տեղեկանքի բացակայությունը՝ միաժամանակ լիովին լռելով այն հարցի շուրջ, թե արդյոք պետության կողմից ղեկավարվող հիմնարկում առհասարակ առկա՞ է բժիշկ։
Որտե՞ղ է ՀՀ ԱՆ «Երևան-Կենտրոն» քրեակատարողական հիմնարկի բժիշկը։
Ո՞վ է այդ բժիշկը։
Որտե՞ղ էր նա այսօր։
Արդյո՞ք դատարանը կամ դատախազությունը ունեն այս հարցերի պատասխանները։
Համենայնդեպս հրապարակային դատական նիստում որևէ անդրադարձ չկատարվեց այս հարցերին։
Սա առնվազն տարօրինակ է։ Շատ տարօրինակ։
Ինչպես սովորաբար, դատարանը և դատախազությունը հիմնվեցին «վարչական արձանագրության» վրա, որը կազմվել և ստորագրվել է ոստիկանության կողմից՝ ներկայացվելով որպես օբյեկտիվ ճշմարտություն։
Սակայն դատարանը չմեկնաբանեց այն հանգամանքը, որ պարոն Ղուկասյանը հրաժարվել է ստորագրել այդ արձանագրությունը։
Ինչո՞ւ չհստակեցվեց, որ տվյալ փաստաթուղթը ներկայացնում է միայն ոստիկանության միակողմանի տարբերակը։
Այս մոտեցումը իրավաբանների համար ցավոք նոր չէ։ Տասնամյակներ շարունակ ձևավորված պրակտիկան, կարծես, շարունակում է կիրառվել։ 2000-ականներից ի վեր շատ բան չի փոխվել։
Առավել մտահոգիչ է նաև այն, որ շարունակվում են այն բժշկական գործելակերպերը, որոնց մասին ես արդեն բարձրաձայնել եմ նախորդ դատական նիստերի ընթացքում։
Պետության կողմից նշանակված, սակայն հրապարակային պատասխանատվություն չկրող բժիշկ-սրտաբանը պարոն Ղուկասյանին նշանակել է բուժում՝ մասնավորապես «Էտացիզին» դեղամիջոցը, որը դատարանին արդեն ներկայացված անկախ սրտաբանական բժշկական եզրակացության համաձայն հակացուցված է նրա առողջական վիճակի պայմաններում։
Դատարանն ունի այդ բժշկական փաստաթղթերը։
Դատախազությունն ունի դրանք։
Իշխանությունները տեղյակ են դրանց մասին։
Եվ, այնուամենայնիվ, լռություն։
Որտե՞ղ է դրա բժշկական հիմնավորումը։
Որտե՞ղ է այն բժիշկը, որը կբացատրի, թե ինչու է հակացուցված բուժումը նշանակվել և շարունակվում կիրառվել։
Որտե՞ղ է պետության ինստիտուցիոնալ և մասնագիտական պատասխանատվությունը։
Սա բժշկական անփութությո՞ւն է։ Թե՞ այլ բան։
Այսօր, իմ ներկայությամբ, պարոն Ղուկասյանի ֆիզիկական վատ վիճակը ակնհայտ էր։ Համարժեք բժշկական արձագանքի բացակայությունը ակնհայտ էր։ Պատասխանատվության գործընթացային տեղափոխումը կալանավորված անձի վրա ակնհայտ էր։
Ես հրապարակայնորեն հայտարարում եմ, որ պարոն Վարդան Ղուկասյանի նկատմամբ ներկայումս կիրառվող վերաբերմունքը հանդիսանում է անմարդկային և նվաստացուցիչ վերաբերմունք։
Երբ անձը զրկվում է ազատությունից, պետությունը ստանձնում է նրա կյանքի և ֆիզիկական անձեռնմխելիության ամբողջական պատասխանատվությունը։
Այդ պատասխանատվությունը չի կարող փոխարինվել հեգնանքով, լռությամբ կամ վարչական փաստաթղթերով։
Չափազանց շատ բացթողումներ։
Չափազանց շատ հակասություններ։
Չափազանց շատ տարօրինակ հանգամանքներ։
Եվ այս ամենը տեղի ունեցավ այսօր՝ իմ աչքի առաջ։
Պարոն Արմեն Գրիգորյանի գործը, ով մահացավ դատական նիստի ընթացքում, արդեն ցույց է տվել, թե ինչ կարող է տեղի ունենալ, երբ բժշկական ահազանգերը նվազեցվում կամ անտեսվում են։
2025 թվականին Հայաստանի Հանրապետության պետական վերահսկողության ներքո գտնվող կալանավայրերում գրանցված մահերի թիվը, այդ թվում՝ բժշկական պատճառներով, խորապես մտահոգիչ է։ Ես բազմիցս ուշադրություն եմ հրավիրել այս իրավիճակի վրա։ Այս թվերը վերացական չեն։ Դրանք հիշեցնում են, որ յուրաքանչյուր գործի հետևում կա մարդկային կյանք, որը պետության բացառիկ պատասխանատվության ներքո է գտնվում։
Այսօր ևս ահազանգերը տեսանելի են։ Դրանք կոնկրետ են։ Դրանք փաստագրված են։
Իրավական պետությանը ներկայացվող պահանջները գնահատվում են հենց նման պահերին։
Տարիներ կարող են անցնել։
Պատասխանատվությունը կարող է թվալ ուշացած։
Բայց այն ի վերջո հասնում է իր հասցեատիրոջը՝ նույնիսկ նրանց, ովքեր կարծում են, թե ունեն անձեռնմխելիություն։
Պատմությունը երբեք հայացքը չի շրջում։
Տիկնայք և պարոնայք, ինչպես գրել է Էմիլ Զոլան.
«Ճշմարտությունը շարժման մեջ է, և ոչինչ չի կարող այն կանգնեցնել»»։
