«Առավոտյան սուրճ» ծրագիրը հյուրընկալել է կանադահայ ճանաչված կինոդերասանուհի, ռեժիսոր և պրոդյուսեր Արսինե Խանջյանին: Իզաբելլա Հովհաննիսյանն ու Անուշ Թորոսյանը արտիստուհու հետ զրուցում են արվեստում նրա անցած ճանապարհի, հայրենիքի հետ կապվածության, Ատոմ Էգոյանի հետ սիրո, ամուսնության և համատեղ ստեղծագործական ծրագրերի, հայաստանյան ընտրություններին որպես դիտորդ ներգրավվածության և բազմաթիվ այլ հարցերի շուրջ:

 

Ներկայացնում ենք Արսինե Խանջյանի հետ հարցազրույցի տեքստը՝ որոշ կրճատումներով: Ամբողջական հարցազրույցը դիտեք տեսագրված տարբերակով.

Իզաբելլա Հովհաննիսյան Ծնվել եք Լիբանանում: Արմատներով Էրզրումից եք: Ձեր հայրը պաշտոնյա էր, օդանակավայանում էր աշխատում, մայրը՝ տնային տնտեսուհի: Ասել եք, որ Ձեր՝ իբրև կնոջ, իբրև հայի ձևավորման առումով մեծ է մոր դերը: Մի փոքր կպատմե՞ք Ձեր ընտանիքի, մանկության մասին:

Արսինե Խանջյան Հորս կողմը Տիգրանակերտից է, մորս կողմը՝ էրզրումից, նաև Խարբերդից: Հանդիպել են Լիբանանում, երկուսն էլ վերապրողների զավակներ են: Ես և քույրս Բեյրութում ենք ծնվել: Ես հաճախել եմ հայ ազգային դպրոց, Նշան Փալանճյան ճեմարան, նաև հաճախել եմ Հռիփսիմյաց վարժարան: Ուսումս հատկապես ստացել եմ հայերենով, նաև արաբերենը լինելով Լիբանանի լեզուն: Ուսումս քույրերի վարժարանում ստացել եմ ֆրանսերով: Այս մթնոլորտում, երկու պարագայում էլ, թե ազգային դպրոցի, թե քույրերի մոտ ստացել եմ շատ զորավոր հայկական  ինքնության ձևով պատմությունը՝ իբր անձիս, ազգիս, ժողովրդիս, մշակույթիս  պատմություն: 17 տարեկանում տեղափոխվեցինք Կանադա, Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով: Մայրս հետաքրքրական ձևով մեզ կպատմեր օրինակներ, որ լսել էր իր հորից: Այսօր կհասկանամ նրա պատգամը: Մեկ բան հստակ է, մորս գուրգուրանքի մեջ, ոչ միայն հայությանը պատկանելը կար, այլ նաև՝ ծառայելը:

Անուշ Թորոսյան  17 տարեկանում  ընտանիքով  տեղափոխվել եք Կանադա: Ստացել եք  լեզվաբանական կրթություն, այնուհետև քաղաքագիտության մագիստրոսի աստիճան՝ Տորոնտոյի համալսարանում: Քաղաքագիտությունն ընտրել եք Ձեր մոր հորդորով, դրա փոխարեն նաև համաձայնության եք եկել՝  խաղալ համայնքային թատրոնում: Ե՞րբ Ձեր ծնողները հաշտվեցին Ձեր՝ դերասանուհի դառնալու մտքի հետ:

Արսինե Խանջյան Թե հայրս, թե մայրս մեծ սեր ունեին արվեստի հանդեպ: Հայրս երաժշտությամբ էր հետաքրքրված, օպերայով: Մայրս շատ էր հետաքրքրված նկարչությամբ: Իրենք գիտեին, որ իմ և  քրոջս մոտ կար սեր արվեստի նկատմամբ: Մորս համար հատկապես, որևէ գործ, որ կլիներ մեզ հետաքրքրող, միշտ փափագում էր, որ այդ գործը դառնար հայության նկատմամբ գործունեություն: Երբ վերջապես դիպլոմս  ստացա քաղաքագիտության դասընթացների, կարծեմ այդ ժամանակ միտքը հանգիստ էր, որ կարող եմ իմ հանգիստ որոշումը կայացնել: Ինքը ճնշման ձևով չէր փորձում իր կամքը հաստատել:

Իզաբելլա Հովհաննիսյան   Ձեր ամուսնու մասին ասել եք՝ «Ես հանդիպել եմ նկարչի, որ մինչև այսօր նկարում է իմ կյանքը՝ գունավոր ներկերով»: Ինքը՝ Ատոմ Էգոյանն ասել է, որ Ձեզ տեսնելով՝ միանգամից է սիրահարվել: Կպատմե՞ք՝ ինչպես հանդիպեցիք: Նրան տեսնելիս Ձեր առաջին զգացողություններն ինչպիսի՞ն էին:

Արսինե Խանջյան Արդեն 33 տարի պետք է լինի, որ իրար ծանոթ ենք: Պատահական հանդիպեցինք  և անսպասելի էր, որ նման հարաբերություն կարող էր մեջտեղ գալ: Ատոմը շատ երիտասարդ էր՝ 23 տարեկան էր, երբ հանդիպեցինք, ես՝ 25: Զարմանալի չէ, որ արվեստի կոնտեքստում հանդիպեցինք: Ատոմը առաջին ֆիլմն էր պատրաստում, կառավարությունը փոքր բյուջե էր հատկացրել: Մոնրեալ էր եկել հայ դերասանների հանդիպելու համար: Այդ պահին ես ամուսնացած էի: Առաջին ամուսինս էր, որ ասաց կինս դերասանուհի է, պրոֆեսիոնալ դերասանուհի և հարցրեց, արդյո՞ք դեր ունի իմ համար: Ինքն էլ պատասխանեց, որ այդ դերը ուրիշ դերասանուհու է խոստացել, բայց վերջնական  պատասխանը չի տվել: Մյուս շաբաթ զանգեց և դերը առաջարկեց: Բոլորովին նոր ճանապարհ էր, որ կառաջարկվեր: Արվեստի աշխարհի մասին պրոֆեսիոնալ ձևով չէի մտածել: Թատերական ուսումս վերջացրել էի, բայց ուրիշ ուսման ճանապարհի վրա էի: Այս առաջարկը խախտեց ծրագրերս շատ ձևերով: Ինքը շատ պնդեց, ասելով որ շատ կցանկանա, որ դերը վերցնեմ: Ազգին ծառայելը, միայն այդ գաղութին մեջ մնալը չէ: Եվ Ատոմի հետ հանդիպումս այդ երևույթը ստացավ, որ կարելի է մեր արվեսի գործունեությամբ անդրադարձնել մեր հայության պատկանելիութունը: Միասին կարողացանք ստեղծել այդ պրոեկտը հայության նկատմամբ:

Անուշ Թորոսյան «Կինոյում Ատոմ Էգոյանին և Արսինե Խանջյանին անջատ անհնար է պատկերացնել: Սա այն բացառիկ դեպքերից է, երբ ստեղծագործելով ուրիշ մշակույթներում՝ արվեստագետը չի կորցնում ազգային դիմագիծը»,-ասել է կինոգետ Գարեգին Զաքոյանը: Հե՞շտ է աշխատել ամուսնու հետ: Նկարահանման հրապարակում արդյո՞ք ստեղծագործական վեճեր չեն առաջանում, թե՞ ամեն ինչ հարթ է անցնում:

Արսինե Խանջյան Բնականաբար շատ վեճեր են լինում: Ատոմի ֆիլմերը  կառուցվածքով միշտ բարդ են եղել: Եվ այդ բոլորը  իրականացնելու համար շատ խոսակցություններ ենք ունեցել: Երբեմն համաձայնվել ենք, երբեմն ոչ, այդ դեպքում կարողացել ենք միմյանց համոզել: Այդ փաստը, որ երկար տարիներ աշխատել ենք միասին՝ կպատասխանի ձեր հարցին, որ այո, ունեցել ենք  վեճեր, բայց դրանք հանգրվան են դարձել գործունեությունը շարունակելու  համար:

Իզաբելլա Հովհաննիսյան Հայոց ցեղասպանության մասին պատոմող դերեր եք մարմնավորել  թե կինոյում, թե թատրոնում: Ֆիլմերից են՝  «Արարատ»-ը, «Արտույտների ագարակը»-ը, «Սպի»-ն: Ինչպե՞ս եք կարծում, Ցեղասպանության մասին պատմելու, այն ճանաչելի դարձնելու ջանքերը որքանո՞վ ենք հաջողել: Դուք և Ատոմ Էգոյանն այս հարցում ձեր աշխատանքը ինչպե՞ս եք գնահատում:

Արսինե Խանջյան  Եթե փորձենք կինո պատրաստել, որ պետք է 100 տարի առաջվա պատահածը ներկայացնի այդ կոնտեքստում և այլն, այդ ձևով կփորձենք Ցեղասպանության պատմությունը նորից պատմել, փոխանակ հասած լինեինք այն պահին, երբ արդեն կպատմենք անհատների պատմությունները: Այնպես կպատահի, որ բոլոր ֆիլմերում  այդ ընդհանուր ցեղասպանության կոնտեքստն ենք ներկայացնում: Այդ պատճառով է, որ  երբ «Արարատ»-ն էինք  փորձում  պատրաստել, հեռու մնացինք պատմությունը պատմել, կամ շատ փոքր՝ ֆիլմի մեջ ֆիլմ էր, որ Շառլ Ազնավուրի կերպարը պատրաստեց: «Արարատ»-ի նյութը Ցեղասպանության շուրջ էր, բայց Ցեղասպանության պատմությունը  չի պատմում, այլ այն հերքելու փաստը  Թուրքիայի և այլ երկրների կողմից: Այն, թեև լավ ընդունելություն ստացավ, շատերն էլ դժգոհ էին, որ չկար Ցեղասպանության պատմությունը:

Անուշ Թորոսյան «Արարատ» ֆիլմում, որի ռեժիսորն ու սցենարի հեղինակն էր  Ատոմ Էգոյանը, ձեզ հետ միասին նկարահանվեց Շառլ Ազնավուրը: Կպատմեք ինչպե՞ս ստացվեց այդ համագործակցությունը:

Արսինե Խանջյան  Շառլի հետ աշխատելը «Արարատ»-ի վրա կյանքիս մեկ կամ երկու, երեք հրապուրված պահերից մեկն էր: Այդքան մեծ ներկայություն է ունեցել մեր բոլորիս կյանքում: Շատ պարզ մարդ էր, շատ հետաքրքիր, կյանքը սիրող, խելացի, լավ դիտորդ: Ինքը քանի, որ ֆիլմը շատ լավ հասկացել էր, նաև հասկացել էր իր  դերի բարդ պատմությունը, բավական խոսակցություններ ունեցանք: Կուզենար վստահ լիներ, որ ճիշտ է հասկացել: «Արարատ»-ի պատրաստությունը, շատ հետքարքիր էր և դժվար թե նյութի առումով, թե ճնշումների, որ դրսից էինք ստանում: Շառլ Ազնավուրը բացարձակ դրան չանդրադարձավ, իր գործը շարունակեց պրոֆեսիոնալ ձևով: Հանդիպեց գաղութի անդամների հետ: Շատերը գալիս էին, ուզում Շառլին տեսնել:

Իզաբելլա Հովհաննիսյան Քանի որ Արարատ ֆիլմը հիշատակեցինք, ուզում եմ հհարցնել, Արշիլ Գորկու կերպարը առանձնահատուկ դե՞ր ունի ձեզ համար:  Ձեր որդուն երևի նրա  պատվին եք Արշիլ անվանակոչել:

Արսինե Խանջյան  Այո, բնականաբար: Անուն էինք փնտրում, երբ հղի էի: Ուզում էինք հայկական անուն լինի, բայց  և օտար լեզուներով հնչի: Ատոմը զանգել էր ինձ, ասաց, որ Արշիլ Գորկու ցուցահանդես կա, արդյո՞ք կարող եմ գնալ: Լռեցինք մի պահ՝ երկուսս: Ես իրեն ասացի, արդյո՞ք դու այն ես մտածում՝ ինչ ես, ասաց, այո:Ասացի կարծում ես, որ լա՞վ կլինի, ասաց, այո, լավագույն ձևն է: Ասաց, թող Արշիլ լինի:

Անուշ Թորոսյան Ամեն տարի հուլիսին այցելում եք Հայաստան՝ ներկա գտնվելու «Ոսկե ծիրան» փառատոնին: Այն ի՞նչ նշանակություն ունի ձեզ համար և որքանո՞վ է նպաստում հայկական կինոյի զարգացմանը:

Արսինե Խանջյան Իհարկե, «Ոսկե ծիրան»-ը հենց սկզբից շատ գեղեցիկ ընդունելություն գտավ՝ հայտնվելով համաշխարհային կինոփառատոնների կողքին, և մենք շատ հյուրերի կարողացանք բերել Հայաստան՝ անվանի, տիտղոսավոր արվեստագետների, ում համար Հայաստանը հնարավոր է հստակորեն գոյություն չուներ, հայությունը՝ գուցե, որովհետև Սփյուռքի տարբեր երկրներում հայեր կան, բայց Հայաստանն՝ իբրև երկիր, մշակույթ, ճարտարապետություն, պատմություն, ժողովուրդ, ծանոթ չէր: «Ոսկե ծիրան»-ը շատ գեղեցիկ ձևով կարողացավ արվեստի աշխարհում գոնե այդ ուշադրությունը ստեղծել, նաև դարձավ Սփյուռքի երիտասարդների, բեմադրիչների կենտրոն, ամեն տարի տեսնում ենք այդ գեղեցիկ հավաքույթը՝ Սփյուռքի և Հայաստանի կինոռեժիսորների մասնակցությամբ: «Ոսկե ծիրան»-ի շնորհիվ նաև ժողովուրդը առիթ ունեցավ ֆիլմեր տեսնելու, ինչը տարվա ընթացքում, ցավոք սրտի, չէր կարողանում: Շատ երկրներում է այդպես, բայց Հայաստանում, որ փոքր երկիր է, ավելի դժվար է շատ աշխատանքներ տեսնել: «Ոսկե ծիրան»-ն այդպիսի մի կենտրոն դարձավ: Մեր մասնակցությունն այդ տարիներին, երբ հուլիսին անհամբերությամբ սպասում էինք այստեղ գալուն, նաև ժողովրդի հետ շփվելու առիթ էր: Վստահ եմ՝ Ատոմն էլ նույնը կասեր, բայց ինձ համար այդ տարիները, երբ տարբեր շփումներ էինք ունենում երիտասարդության, ընդհանրապես՝ ժողովրդի հետ, կարող եմ ասել՝ դրանք Հայաստանի հետ իմ հարաբերությունների «կառուցման» տարիներն էին:

Իզաբելլա Հովհաննիսյան Ձեզ համար ո՞ր դեպքում է ավելի հեշտ աշխատել և ինքնարտահայտվել՝ իբրև ռեժիսո՞ր, թե՞ դերասանուհի:

Արսինե Խանջյան Շատ լավ հարց է: Դեռևս այդ մասին չէի մտածել: Հեշտ է՝ չեմ կարող ասել, որովհետև դեռ փորձառություն չունեմ, բայց արդեն երկար տարիներ է հետաքրքրվում եմ դրանով, կարծում եմ՝ այդ հետաքրքրությունը գալիս է դերասանական փորձառությունիցս: Երբ մեկը դերասանությամբ է զբաղվում՝ լինում է բեմի վրա կամ տեսախցիկի առջև, երկար ժամեր կարող է հետևել՝ ռեժիսորն ինչպես է աշխատում, և ոչ թե՝ ընդհանուր առմամբ, այլ՝ ինչպես է աշխատում դերասանի հետ: Եվ բնականաբար, դերասանը շատ բաներ է սովորում ռեժիսորի աշխատանքից: Վերջին տարիներին, երբ կինոյի նկատմամբ հետաքրքրությունս փոքր-ինչ նվազել էր, ուշադրությունս առավել կենտրոնացրել էի բեմադրությունների վրա, հատկապես՝ թատերական, որովհետև թատրոնն ինձ համար շատ բնական միջավայր է: Զարմանալի չէ, որ առաջին փորձս հենց թատրոնի հետ էր կապված: Բայց ներկայում մի նախագիծ կա, որ ինձ է տրվել, որ հավանաբար կյանքի կկոչվի 2018-ին, ֆիլմի ռեժիսորական աշխատանքն է ինձ վստահվել, առաջին անգամ է, որ նման հետաքրքիր հրավեր եմ ստանում և անսպասելի հրավեր, որովհետև ես չեմ փնտրել առիթը, այլ այն ընձեռվել է: Այսինքն՝ գուցե հիմա ժամանակն է, որ ավելի շատ կենտրոնանամ այդ գործունեության վրա, այն էլ՝ շատ սիրով, հաճույքով, հնարավոր է՝ չասեմ վախ, ոչ էլ վերապահում, այլ մի քիչ կասկած կա՝ արդյո՞ք կհաջողեմ: Բայց քանի որ թատրոնում կարողացա հաջողության հասնել, հուսով եմ՝ կինոյում էլ կստացվի:

Անուշ Թորոսյան «Սասնա ծռեր»-ի իրադարձությունների ժամանակ Ձեզ նույնպես  ոստիկանները բերման ենթարկեցին Խորենացի փողոցից: «Հուսահատության արտահայտություն է իրենց զինյալ այս պոռթկումը»,- նշեցիք այն ժամանակ: Իրադարձության հանգուցալուծումից հետո նաև իշխանության ներկայացուցիչները խոսում էին դասեր քաղելու մասին: Ի՞նչ եք կարծում՝ այս իրադարձությունից հետո որոշակի հետևություններ արվեցի՞ն:

Արսինե Խանջյան Արտաքին-«երևույթային» ինչ-ինչ փոփոխություններ եղան, ինչպես օրինակ՝ կառավարության փոփոխություն, բայց կարծեմ թե ոչ ժողովուրդը, ոչ մենք այդ փոփոխությունների մասին չէինք խոսում: Հիմնական փոփոխություններ ցավոք սրտի դեռ տեղի չեն ունեցել: Այս ընտրությունների ժամանակ, որ տեղի են ունենալու, և որոնց համար ես այստեղ եմ, մեր մոտեցումն այն է, որ իմ ձերբակալությունից հետո եղած բոլոր հարցերը, որ վերաբերում են մարդու իրավունքներին, քաղաքացիական իրավունքներին, կոռուպցիային, արտագաղթին և հատկապես ոստիկանության կեցվածքին, դրանց վերաբերյալ փոփոխությունների այդ հինգ տարբերակները որ առաջ էինք քաշել՝ այդ ուղղություններով որևէ լուրջ աշխատանք չի տարվել: Ուստի մենք փորձեցինք գոնե այս ձևով Սփյուռքից մասնակից դառնալ ընտրություններին, որը երևի թե նոր առաջարկ էր, բայց առաջարկը Հայաստանից եկավ, սակայն ոչ՝ կառավարությունից: Եվ քանի որ իշխանությունը բացարձակապես իրողություններ փոխելու նպատակներ չցուցադրեց, կարևոր էր, որ Սփյուռքը այս նոր՝ քաղաքացիական, անհատական մոտեցմամբ մասնակից դառնա: Իմ կոչն էր՝ ստեղծել քաղաքացիական անհատների մասնակցություն՝ Սփյուռքից՝ Հայաստան, որպեսզի Հայաստանն էլ զգա, որ Սփյուռք էլ կա, և որ Սյփուռքը ոչ թե միայն կուսակցություններ, հաստատություններ ու եկեղեցի է, այլև անհատներ կան:

Իզաբելլա Հովհաննիսյան Առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ Ատոմ Էգոյանի, Սերժ Թանկյանի հետ միասին  դիտորդական առաքելություն կանցկացնեք: Ինչպե՞ս ծնվեց այդ գաղափարը, և արդյո՞ք դուք հետարքրքրված եք նաև նախընտրական գործընթացներով:

Արսինե Խանջյան  Դա գործնական մասն էր: Գիտեք՝ ցանկացած գաղափարի դեպքում պետք է ունենալ նաև գործնական քայլեր, հակառակ դեպքում գաղափարը թղթի վրա էլ կմնա կամ էլ՝ սոսկ իբրև բողոք, նկատի ունեմ՝ այս դեպքում, քանի որ ամեն գաղափար բողոք չէ: Մեզ համար կարևոր էր՝ քանի որ հեռու էլ ենք, գործնականում էինք ցանկանում մասնակցել այս գաղափարներն իրագործմանը: Ընտրությունները դարձան այդ հնարավորությունը՝ թեպետ ժամանակը կարճ էր: Մենք շատ արագ փորձեցինք աշխատել, Սփյուռքում հետաքրքրություն ստեղծել, որ մարդիկ իբրև դիտորդ մասնակցեն: Մինչ օրս կուսակցական կոչով դիտորդներ եկել ու մասնակցել են, հուսամ՝ դիտորդի անունը բարձր են պահել, բայց կարևոր էր, որ անհատաբար Սփյուռքը մասնակից դառնա: Կարողացանք մեր կոչով մինչև 250 անհատների ընդգրկել, նրանք այս պահին Հայաստանում են: Շատ հետաքրքիր էր տեսնել, թե ով է որ իրեն հայ ազգին պատկանող է զգում, թեպետ նրանց մեծամասնությունը ՀՀ քաղաքացիություն չունեն, բայց այս կերպ հավատում են, որ հայրենիքին են ծառայում:

Իզաբելլա Հովհաննիսյան Երբ այս հաղորդումը եթեր հեռարձակվի, արդեն հետընտրական շրջանում կլինենք: Ինչպսի՞ն կլինի այն Ձեր կարծիքով, և ինչպիսի՞ն կուզեիք, որ լինի:

Արսինե Խանջյան  Շատ կարևոր է դա, շնորհակալ եմ, որ հարցնում եք: Իմ հույսն ու ցանկությունն է, որ նրանք, ովքեր կարող են քվեարկել, քվեարկեն իրենց ազատ կամքով, որովհետև ամեն քվեն կարևոր է: Սա ասում եմ՝ հավատալով, որ եթե անգամ այս քվեարկությունն անցած է, հետագայում այլ քվեարկություններ էլ են տեղի ունենալու: Իսկ ապրիլի 2-ի քվեարկության արդյունքների ազդեցությունը մի քանի տարի մնալու է բոլորիս վրա: Ես հավատում եմ, որ մեր ձայնով կարող ենք փոխել իրողությունը, ինչու չէ՝ նաև իշխանությունը, եթե այդ է ժողովրդի ցանկությունը: Եթե ժողովուրդը ցանկանում է իշխանություն փոխել, դրա համար կա ժողովրդավարական տարբերակ՝ առանց ընտրակաշառք վերցնելու, առանց մտածելու, որ միևնույն է՝ ամեն ինչ նույնն է լինելու: Ամեն ինչ նույնը չէ, կաշառքը բիզնեսի վերածելը ճիշտ չէ, դա ոչ միայն իշխանության մեծ հանցանքն է, դա քրեական հանցանք է, բայց նաև ամեն անհատ պարտավոր է հասկանալ, որ կաշառքը վերցնելով՝ իրենք ևս դրան մասնակից են դառնում: Բացատրությունը, թե՝ մենք նյութականի կարիք ունենք… այս ձևով կյանքի ապրուստ ստանալը ճիշտ չէ, այն վստահորեն ապահովելու է ձեր զավակների դաժան ապագան: Եթե ժողովուրդը ցանկանում է իշխանություն փոխել, իր ձայնով է, որ պիտի փոխի: Սա գիտակցության հարց է, մենք խելացի ժողովուրդ ենք, եթե պետք է փոխենք որոշ բաներ, փոխելու տարբեր ձևեր կան, քվեարկելը ամենահետաքրքիր ձևերից մեկն է:

Անուշ Թորոսյան 2011 թվականին  Երևանի կենդանաբանական այգում բնակվող խոյի խնամակալը  դարձաք: Այցելու՞մ եք, տեսնո՞ւմ, թե որքան է կենդանին մեծացել:

Արսինե Խանջյան Ախ, ինչպես ասեմ: Անունը «Գանձիկ» է: Կարծեմ՝ անունը փոխել են: Նա հիմա շատ մեծացել է՝ իմ խոյը: Ես երբեք կենդանի չեմ պահել՝ կատու լինի, շուն կամ թռչուն: Հա, թռչուն ունեի, բայց Ատոմը չհանդուրժեց՝ շատ էր ձայներ հանում, ես արդեն տանը բավարար չափով խոսում էի, թռչունի ծլվլոցն էլ չհանդուրժեց: Ռուբեն Խաչատրյանը նոր էր դարձել կենդանաբանական այգու տնօրեն, ցանկանում էր կենդանիների կյանքը բարելավել: Եկավ, ինձ մոտեցավ, ասաց՝ քանի այստեղ ես, կարո՞ղ ես գալ կենդանաբանական այգի, տեսնել ինչ վիճակ է, մի կենդանի որդեգրել: Ասացի՝ ի՞նչ կենդանի, բացատրեց, նաև այս խոյի պատմությունը պատմեց, ասաց՝ որբ է, մայրը իրեն ընտանիքից հեռացրել է, չի ընդունել այս խոյին: Ես ասացի՝ չէ, եթե որբ է, կորդեգրեմ: Եվս մեկ անգամ իմ ազգային նպատակներից խոսելով՝ պիտի ասեմ՝ ինչպես ժողովուրդը Հայաստանից դուրս որբանում է, ես կարող եմ ասել դա՝ իբրև սփյուևռքահայ: Թեպետ մենք մեր ծնողներն ունենք, փառք Աստծո, սակայն դրսում մի տեսակ որբության մեջ ենք ապրում: Ինչպես որ ժողովուրդը չպետք է հողը թողնի, դա մեծ հարց է և իշխանության պարտականությունը, նույն կերպ էլ ուզում էի ասել՝ մեր գանձերը պետք է մեր հողի վրա պահել:

Իզաբելլա Հովհաննիսյան Ի՞նչ նախասիրություններ ունեք: Ինչպե՞ս եք նախընտրում անցկացնել  ազատ ժամանակը:

Արսինե Խանջյան Ինձ միշտ հետաքրքրել են քաղաքացիական հարցերը աշխարհի բոլոր ծայրերում: Ես սովորել եմ իմ հայության հարցերին այլ երկրների օրինակներով անդրադառնալ: Սիրում եմ ճամփորդել, սիրում եմ արվեստը: Ես ու Ատոմը ծովային ճամփորդություններ քիչ ենք ունեցել, թեպետ ես ծովը շատ եմ սիրում, ծննդավայրս Միջերկրականի մոտ է: Եթե ազատ ժամանակ ենք ունենում՝ այցելում ենք մշակութային կենտրոններ, թանգարաններ, արվեստասրահներ, հանդիպումներ ունենում արվեստագետների հետ, հատկապես՝ կարդալ ենք սիրում:

Անուշ Թորոսյան Հնարավո՞ր է, որ անցած ճանապարհի մի հատվածը, հուշերը, կանադական կյանքն ու կենցաղը մի օր թողնեք և գաք Հայաստան՝ մշտապես ապրելու հայրենիքում՝ թեկուզ զրոյից սկսելու պայմանով:

Արսինե Խանջյան Հրավե՞ր է դա:

Անուշ Թորոսյան Առաջարկ:

Արսինե Խանջյան Առաջարկ է գոնե: Գիտե՞ք ինչ՝ ամեն անգամ, երբ այստեղ եմ լինում, ասում եմ՝ ախ, երանի հետ գնալու պահանջը չլիներ: Բայց միշտ, երբ վերադառնում եմ, այն զգացողությունն ունեմ, որ մեզ համար առավել հեշտ է Հայաստանին ծառայելը այնտեղ, որտեղ ապրում ենք, այն պատմության մեջ, որտեղ կանք, և փորձել մոտեցնել Հայաստանի և մեր ամենօրյա պատմությունը: Չգիտեմ՝ ապագայում ինչ կլինի, բայց այս պահին կարծում եմ գործնական առումով շատ ավելի ճիշտ է մեր հեռավորությունն օգտագործել՝ մոտեցնելու նպատակով: Իմ դեպքը միայն իմ իրողությունը չէ: Այսօր միլիոններով հայություն կա, որ Հայաստանից դուրս է: Նրանք էլ չեն կարող հիմա Հայաստան վերադառնալ: Իսկ նրանք, որ Հայաստանում են, պետք է փորձենք, որ գոնե իրենք այստեղ մնան լավագույն պայմաններում՝ ոչ թե չարչարանքների մեջ: Իրենք իրավունք ունեն լավ պայմաններում ապրելու: Մենք դրսից պետք է փորձենք օգնել, որ Հայաստանում լավ պայմաններ լինեն: Գուցե ամեն օր հնարավորություն չունեմ Հայաստանով շրջելու, բայց գոնե մտքով ես ամեն օր Հայաստանում եմ, և դա շատ կարևոր է: Պետք է հասկանալ, որ Հայաստանն ու Սփյուռքը տարածքի հեռավորության հետ մեկտեղ չպետք է ունենան նաև հոգեբանական հեռավորություն:



* Հարգելի ընթերցող, մեր տեքստերում վրիպակ գտնելու դեպքում, խնդրում ենք սեղմել «Ctrl+Enter» կոճակները, և բացվող պատուհանում նշել այդ մասին. այնուհետև հաստատել` սեղմելով «Ուղարկել» կոճակը

Orphus համակարգ